“Een ziel daalt af naar deze wereld en leeft zeventig of tachtig jaar om een Jood een gunst te bewijzen in materieel opzicht, en vooral in spiritueel opzicht.”
Overgeleverd in HaYom Yom, 5 Ijar, als een uitspraak van de Baal Shem Tov
In veel spirituele en religieuze tradities is de figuur van de Messias een fascinerend en veelbesproken begrip. De Messias wordt vaak gezien als een verlosser of bevrijder en is daarmee een symbool van hoop en vernieuwing. Binnen de joodse traditie verwijst de Messias in de eerste plaats naar een toekomstige menselijke leider uit het huis van David. In kabbalistische en chassidische interpretaties krijgt dit begrip daarnaast een innerlijke betekenis: een messiaanse kracht van herstel en vernieuwing die zich ook in de mens kan openbaren.
Sommige chassidische bronnen spreken over een deel of aspect van de Messias dat met de ziel verbonden is en door de mens tot ontwikkeling moet worden gebracht. Vanuit deze gedachte kan worden gesproken over een messiaspotentieel. Dit potentieel is niet bij iedereen op dezelfde wijze zichtbaar. Zoals talenten van mens tot mens verschillen, zo verschilt ook de toegang tot deze kracht. Sommigen lijken een bijzonder vermogen te bezitten om haar te benutten. Het gaat daarbij om meer dan altruïsme of opoffering. Het kan worden ervaren als een innerlijke roeping die zich juist manifesteert wanneer de omstandigheden het moeilijkst zijn.
Het is in de wirwar van chaos en crisis dat dit potentieel zichtbaar kan worden. De eerste beweging ontstaat soms instinctief, nog voordat een bewuste afweging mogelijk is. Wanneer iemand vervolgens herhaaldelijk en bewust de turbulentie van een crisis binnengaat om anderen te helpen of te redden, kan daarin iets van het messiaspotentieel zichtbaar worden. Deze kracht kan pijn, angst en eigenbelang overstijgen en iemand vanuit een heldere intentie tot handelen aanzetten.
Een treffend voorbeeld is te vinden bij ervaringsdeskundigen in de verslavingszorg. Mensen die zelf de diepten van een verslaving hebben gekend en daaruit zijn teruggekeerd, kunnen anderen begeleiden bij dezelfde gevaarlijke afdaling. Juist omdat zij het landschap van binnenuit kennen, zijn zij soms in staat iemand naar veiliger terrein te leiden. In deze beweging van afdalen, terugkeren en vervolgens een ander helpen, wordt het messiaspotentieel als kracht van herstel zichtbaar.
De kracht van de Messias blijft daarmee niet beperkt tot de bladzijden van heilige teksten of tot de verwachting van een verre toekomst. Zonder de traditionele verwachting van een toekomstige Messias te vervangen, kan het begrip ook verwijzen naar een kracht die hier en nu in de mens werkzaam wordt. Zij openbaart zich op momenten waarop de gewone orde wordt doorbroken en iemand de chaos binnengaat om leven, verbinding of hoop te herstellen. In zulke momenten kan iets van de Messias in de mens ontwaken en de weg wijzen naar transformatie en vernieuwing.
