Het Hebreeuwse woord Merkava (מרכבה) betekent ‘wagen’ of ‘strijdwagen’. Het begrip is verbonden met het visioen van de profeet Ezechiël, waarin een hemelse wagen verschijnt die wordt gedragen door levende krachten. Binnen de Merkava-traditie werd dit beeld verbonden met de mystieke reis van de mens en het binnentreden van hogere niveaus van bewustzijn. De wagen is daarbij geen letterlijk vervoermiddel, maar een beeld voor de ordening die zo’n beweging mogelijk maakt.
De oorsprong van deze traditie ligt in vroege joodse mystieke teksten, waaronder de Merkava- en Hechalot-literatuur. Deze teksten beschrijven visioenen, hemelse paleizen, engelen en de reis door verschillende spirituele werelden. Zij vormden later een belangrijke voedingsbodem voor de Kabbala. De Merkava bood een taal om te onderzoeken hoe de mens zich kan voorbereiden op een ruimere ervaring van de werkelijkheid en hoe verschillende krachten en functies binnen het scheppingsproces werkzaam zijn.
Binnen dat proces kan de Merkava worden gezien als een voertuig dat een kracht helpt haar bestemming te bereiken. Zoals een wagen iets draagt en in beweging brengt, zo maakt de Merkava het mogelijk dat een nog verborgen kracht zichtbaar en werkzaam wordt. Zij heeft daardoor ook een verbinding met de verhouding tussen Licht en vat: het Licht heeft een vorm of voertuig nodig om binnen de werkelijkheid tot uitdrukking te komen.
Hier ontstaat ook de allegorische verbinding met het woord coach. In het Engels heeft coach van oorsprong eveneens de betekenis van rijtuig of wagen. Tegenwoordig verwijst het vooral naar iemand die een ander begeleidt en helpt richting te vinden. Er bestaat geen taalkundige verwantschap tussen Merkava en coach, maar als allegorie versterken de twee betekenissen elkaar. Een coach neemt de reis niet over en bepaalt niet de bestemming, maar helpt de krachten te ordenen waarmee iemand zelf verder kan bewegen.
Abraham is daarvan een belangrijk voorbeeld. In de Kabbala wordt hij gezien als de Merkava voor Chesed, de kracht van geven, liefde en openheid. Zijn leven wordt het voertuig waardoor Chesed in de wereld kan bewegen en handelen. Tegelijk kan Abraham worden gezien als een coach voor Chesed: hij belichaamt deze kracht niet alleen, maar laat zien hoe zij richting en een concrete vorm krijgt. Chesed wordt bij Abraham zichtbaar als gastvrijheid, het openstaan voor de ander en de bereidheid de vertrouwde plaats te verlaten om iets nieuws mogelijk te maken.
De Merkava gaat daarom niet alleen over mystieke ervaringen of een reis naar hogere werelden. Zij verwijst ook naar innerlijke ontwikkeling. De mens draagt verschillende verlangens, gedachten en eigenschappen in zich. Wanneer deze krachten ieder hun eigen richting volgen, ontstaat innerlijke verdeeldheid. Wanneer zij worden samengebracht en op een doel worden gericht, kunnen zij een voertuig vormen voor verandering. Het gaat daarbij niet om het opgeven van de menselijke wil, maar om het vinden van een richting waarin deze wil zich kan ontwikkelen.
De Merkava verbindt zo voertuig, begeleiding en beweging. Zij helpt zichtbaar maken hoe een kracht van mogelijkheid naar werkelijkheid kan reizen. In die betekenis is de Merkava ook een beeld voor coaching: niet iemand naar een vooraf bepaalde bestemming brengen, maar helpen ontdekken welke krachten aanwezig zijn, hoe zij geordend kunnen worden en welke beweging daardoor mogelijk wordt.
